Η εργασία που γίνεται χωρίς ελπίδα μαζεύει νέκταρ μέσα σ' ένα κόσκινο 


τεύχος 6
Νοέμβριος 2015
Παρασκευή, 30 Μάρτιος 2012 14:27

Τι;... Ποιος;... Όχι... Αυτή!

του LastTapes

Ξαναθυμόμαστε εδώ το περίφημο Στόμα του Σάμουελ Μπέκετ, παιγμένο από την Billie Whitelaw, όπως το ήθελε ο Μπέκετ. Είναι επομένως φυσικό, να μεταφέρουμε αυτούσιο ένα μικρό απόσπασμα από την Κατάρα της Δόξας (Damned to Fame) του James Knowlson, μεταφρασμένο από τον Γ.Ι. Μπαμπασάκη για τις εκδόσεις Scripta (2001), σ. 681-682:

Είχε ήδη τις εικόνες του έργου του κατά νου όταν άρχισε να γράφει το Όχι Εγώ, μία εβδομάδα μετά την επιστροφή του από το Μαρόκο. Οι λέξεις πίεζαν να βγουν από μέσα του. Κι έτσι απλώς άνοιξε τους υδατοφράχτες και τις άφησε να ξεχυθούν. Η ιστορία που αφηγείται το Στόμα και που μιλάει για μια ζωή την οποία αυτή η γυναικεία φωνή δεν θα αναγνωρίσει ως δική της προήλθε από ποικίλες άλλες πηγές. Ο Μπέκετ είπε:
Ήξερα εκείνη τη γυναίκα στην Ιρλανδία. Ήξερα ποια ήταν –όχι «αυτή» ειδικά, μια απλή γυναίκα, αλλά υπάρχουν τόσο πολλές τέτοιες μπαμπόγριες, που σέρνονται στα σοκάκια, στα χαντάκια, πλάι στις βατουλιές. Η Ιρλανδία είναι γεμάτη από δαύτες. Και «την» άκουσα να λέει αυτά που έγραψα στο Όχι Εγώ. Την άκουσα πράγματι να τα λέει.
Μολονότι υπάρχει μονάχα μια συγκεκριμένη τοπική γεωγραφική αναφορά στο ίδιο το έργο, όλος ο μονόλογος αναδίδει την αίσθηση της παλαιάς Ιρλανδίας, καθώς επικαλείται τη ζωή μιας ιρλανδέζας «πλανόδιας», μεγαλωμένης, όπως φαίνεται, σε ένα προτεσταντικό ορφανοτροφείο, και η οποία μετά ζει μονάχη της, ολότελα κλεισμένη στον εαυτό της, δίχως να μιλάει σε κανέναν –ώσπου κάτι συμβαίνει που απελευθερώνει ένα ρεύμα ήχων, έτσι ώστε οι λέξεις ξεχύνονται από μέσα της σαν νερό από το στόμα ενός πέτρινου λέοντα σε μια κρήνη.
Ωστόσο η «αυτή» του Μπέκετ ανήκει στον δικό της κόσμο πολύ περισσότερο από ό,τι σε οποιαδήποτε ορατή ιρλανδική πραγματικότητα, παρούσα ή παρελθούσα. Η ύπαρξη για την οποία μιλάει το Στόμα είναι απομονωμένη, θραυσματική, απούσα και απελπισμένη, μια «ψυχή χαμένη» πολύ περισσότερο από όσο το εννοεί η τρέχουσα έννοια. Όταν ρωτήθηκε για τις άλλες πηγές του Όχι Εγώ, ο Μπέκετ παρέπεμψε τους ερευνητές στο ίδιο του το μυθιστόρημα, στον Ακατανόμαστο. Ήδη εντοπίζουμε τη φωνή εκεί, η πηγή της οποίας δεν προσδιορίζεται:
Βγαίνει από μένα, με κατακλύζει, τραντάζει τα τοιχώματά μου, δεν είναι δική μου, δεν μπορώ να τη σταματήσω, δεν μπορώ να την εμποδίσω να μου ορμάει, να με βασανίζει, να με ξεκουφαίνει. Δεν είναι δική μου, εγώ δεν έχω φωνή και πρέπει να μιλάω, μόνο αυτό ξέρω.
Κι ακόμη, υπάρχει ο κατακλυσμός ήχων, «όπου οι λέξεις πηγαινοέρχονται σαν μερμήγκια, βιαστικές αδιάφορες, μη φέρνοντας, μην φέρνοντας τίποτα, μην παίρνοντας τίποτα, πολύ ελαφριές για ν’ αφήσουν ίχνη», ενώ η μέριμνα στο να αποφευχθεί το πρώτο πρόσωπο εκφράζεται στον Ακατανόμαστο με τον τρόπο, «Δε θα ξαναπώ πια εγώ, δε θα το ξαναπώ ποτέ πια, είναι γελοίο. Θα βάζω στη θέση του, κάθε φορά που τ’ ακούω, το τρίτο πρόσωπο, αν το θυμάμαι», τρόπος που στο Όχι Εγώ επικυρώνεται με σφοδρότητα: «Τι;... Ποιος;... Όχι... Αυτή!»
Και όπως συμβαίνει συχνά στο έργο του Μπέκετ, αυτό το εντυπωσιακό, αγωνιώδες δράμα ανέκυψε οργανικά από τις ίδιες του τις διανοητικές ανησυχίες και την προσωπική του εμπειρία. Ποτέ δεν είχε χάσει, για παράδειγμα, την έλξη του για το ασυνήθιστο, το μακάβριο ή το πνευματικά διαταραγμένο, όπως εκφράζονται τόσο έκδηλα στον Murphy και στον Watt. Έτσι αυτή η συγκεκριμένη «χαμένη ψυχή», άλαλη για τόσον καιρό και μετά ακατάσχετα ομιλούσα, έχει τη θέση της σε μια μεγάλη πινακοθήκη διχασμένων προσωπικοτήτων, ψυχωσικών ή ιδεοληπτικών, που λαμβάνουν, μολαταύτα, μια καθολική σημασία.

Dim lights Embed Embed this video on your site  

 

Προσθήκη σχολίου


LastTapes cover 6

calendar

« Απρίλιος 2018 »
Δε Τρ Τε Πε Πα Σα Κυ
            1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30            

NewsLetter

Εγγραφείτε στο newsletter των LastTapes