editorial

του Δημήτρη-Χρυσού Τομαρά

Μπαίνουμε στον πειρασμό να διατυπώσουμε, υποτίθεται με βεβαιότητα, πως οι «Τελευταίες Μαγνητοταινίες» γνωρίζουν πολύ καλά ένα πράγμα: ο χώρος του κειμένου υπάρχει στη δημόσια σφαίρα έχοντας πάρει διαζύγιο από τη σημασία του. Μπαίνουμε στον πειρασμό να ισχυριστούμε πως οι «Τελευταίες Μαγνητοταινίες» προσπαθούν να μιλήσουν για πράγματα αγνοώντας, με ένα είδος θρασύτατης αφέλειας, την εξαπλωμένη, σύγχρονη χρήση των κειμένων. Μια κάποια συνεσταλμένη φύση, μας καλεί μολαταύτα να παραδεχτούμε πως κάνουμε απλώς μια προσπάθεια.

Με το ίδιο πνεύμα υπολογίζουμε τα κείμενα, τη λογοτεχνία, τα κινηματογραφικά και τα θεατρικά έργα, τις τέχνες, όμως για να εξηγούμαστε, την αφέλειά σου οφείλεις να την αγαπάς και να την φροντίζεις. Όπως επίσης και να την υπερασπίζεσαι θαρραλέα.

Ο νέος κόσμος φτιάχνεται από απλά υλικά. Η πηγή τους είναι αυτό το γκρέμισμα των σημασιών των πραγμάτων και των λέξεων, μαζί με τα άνθη του, τη θλίψη. Όταν δε ο παρατηρητής κάνει τη δουλειά του από τον, κατά τ’ άλλα συμπαθή, ελληνικό χώρο, η όλη εμπειρία αποκτά λίγη από την αίσθηση εκείνη της ιλαροτραγωδίας. Μια πανταχού παρούσα οικογένεια ή έστω ένα «κλίμα οικογενείας» δένει και ρυθμίζει τους ανθρώπους στον ελληνικό χώρο, και στο κλειστό σύστημα που υπάρχει οι σχέσεις μας μένουν εγκλωβισμένες, οι ταυτότητές μας κατοχυρώνονται εύκολα και ανενδοίαστα, ενώ φυσικά ο λόγος μας μένει εγκλωβισμένος εκεί μέσα. Είμαστε σχεδόν φυλακισμένοι και φοβισμένοι στο τι και – κυρίως - στο πώς θα το πούμε. Το φαινόμενο του λάιφ στάιλ, εντωμεταξύ, αποκτά κι αυτό μια ξεκάθαρα ιδιότυπη αξία, αφού δεν είναι ποτέ «καθαρό». Διαχέεται παντού, από τις τέχνες και τα γράμματα, μέχρι τον καθημερινό βίο, αποτυγχάνοντας να μας δώσει, εδώ, δείγματα καλής γραφής, όπως θα μπορούσε. Όλα αυτά είναι ίσως πράγματα φυσιολογικά, ελλείψει ισχυρών πυρήνων παράδοσης και δημιουργίας.

Προσπαθώντας να στοχεύσουμε σε μια προσέγγιση, δίνουμε χώρο σε κριτικά κείμενα γνώμης και λοξοκοιτάμε με ευχαρίστηση τον στοχασμό. Άρθρα, που κάποιος θα μπορούσε να ονομάσει «δημιουργικά» ή «προσωπικά» ή «μαχητικά». Θα ήταν επίσης πετυχημένο να τα ονομάσει κάποιος αναγκαία κείμενα για τους δημιουργούς τους ή απόπειρες έξω από τα κυρίαρχα πλαίσια λόγου της δημόσιας σφαίρας. Μας τρομάζει, ας πούμε, η ομοιομορφία του λόγου των τελευταίων ετών στα δημόσια κείμενα, φυσικά και στην λογοτεχνία. Εξυπακούεται πως στη ζωή το ίδιο. Ο ολοκληρωτισμός του κόσμου φανερώνεται πρώτα στη σκέψη και τις λέξεις. Και όταν τα πάντα εξαρτώνται από την επιβεβαίωση των άλλων, όταν όλη η ζωή είναι ακριβώς αυτό (γιατί ειδικά στον τόπο μας αυτό συμβαίνει) τότε το κείμενο πρέπει - και είναι το πρώτο που πρέπει - να αντισταθεί. Ο μόνος τρόπος να το κάνει είναι ένας: Να αποκτήσει ακλόνητη και δαιμονική πίστη στον εαυτό του.

Ας πούμε εντέλει και αυτό: Για να υπάρξουμε μέσα στα πράγματα πρέπει να μπορούμε ακόμη να είμαστε ζωντανοί απέναντί τους. Να μιλάμε ενεργητικά με αυτά και για αυτά.

Οι «Τελευταίες Μαγνητοταινίες» υπάρχουν ως σκέψη εδώ και πολύ καιρό και συνελήφθησαν, μπορώ με βεβαιότητα να πω, σε καιρούς κωμικούς. Τώρα αποκτούν μια μορφή που μας βρίσκει σε καιρούς αυτονόητους. Γιατί η εποχή αυτή δεν είναι δύσκολη, είναι μία εποχή στην πραγματικότητα βίαιης αποκάλυψης, για τους από καιρό εξασκημένους στην ανάγνωση δε, περίοδος από καιρό «καθ’ οδόν».

Οι «Τελευταίες Μαγνητοταινίες» είναι η ασαφής εικόνα ενός σκυφτού ανθρώπου, ενός γερασμένου παιδιού ή ενός αγέραστου γέρου, στο τέλος του δρόμου, εκεί που τα ερείπια φαίνονται καλύτερα.

 

Οφείλουμε να ευχαριστήσουμε τον Νίκο Οββαδία, ο οποίος με γνώση και αυταπάρνηση μας υπέμεινε και έχτισε το περιοδικό. Τον David Bennett, καθηγητή Πολιτισμικής Θεωρίας στο Πανεπιστήμιο της Μελβούρνης, για την παραχώρηση των δικαιωμάτων της μετάφρασης και της αναπαραγωγής του άρθρου του. Τον Tony McKibbin, από τα όμορφα μέρη του Εδιμβούργου, για το κείμενο που έγραψε για το Lasttapes. Όλους ανεξαιρέτως τους συγγραφείς και τους συνομιλητές του πρώτου μας τεύχους.

 

Με τιμή,

εκ της συντάξεως

Δημήτρης Χρυσός Τομαράς

Αθήνα, 14/7/2010 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Επιστροφή Επάνω